Bruggenbouwer Gerrit van Aalst overleden
AlgemeenZALTBOMMEL - Bommelaar Gerrit van Aalst is woensdag 24 december op 89-jarige leeftijd overleden. Gerrit werkte lange tijd bij Rijkswaterstaat en was onder andere verantwoordelijk voor de bouw van de Martinus Nijhoffbrug. Rein van Willigen interviewde hem voor zijn boek ‘Hallo…Hier Bommel!’, dat in 2023 verscheen. Hieronder staat de volledige tekst van dat interview.
“In 1987 zijn ze met de plannen gestart voor de bouw van de huidige Martinus Nijhoffbrug. In de voorstudies gingen ze ervan uit dat er ooit een tweede brug bij zou komen*. Maar daar zal ik niet aan meewerken”, lacht Gerrit van Aalst (1936) breed. “Die tijd is voorbij.”
Een gure wind veroorzaakt witte schuimkoppen op de Waal. Het KNMI strooit met kleurcodes alsof het pepernoten betreffen. Bij de familie van Aalst is de ontvangst hartelijk, gastvrij. Met de koffie binnen handbereik plaagt Gerrit: “Ik weet niet wat je weten wilt...”
De Bommelse bruggenbouwer weet wèl wat hij wil vertellen. “Ik zou mijn vader opvolgen in de bakkerij. Toen ik drie jaar op de hbs zat, zei hij dat ik daarmee naar de Bakkersschool kon. Maar ik ging voor vijf jaar hbs, hbs-b. Met aansluitend militaire dienst.” Daar ontdekt het kind van de bakker zijn technische kant en belandt op de hts in Dordrecht. “Van daaruit ging ik in ‘58 stagelopen bij de bouw van de brug bij Gorinchem. Een praktijkjaar bruggenbouw, bouwkunde. Je loopt met een opzichter mee om ervaring op te doen.”
Stage in Nigeria
Gerrit voelt zich als de bekende vis in het water. “Tijdens mijn stagejaar ontmoette ik twee heren van Nedeco, het ingenieursbureau Netherlands Engineering Consultants. ‘Wat ga je hierna doen?’ vroegen ze mij. Er zou een brug in Nigeria gebouwd worden; daar waren ze nog niet aan begonnen.” Nedeco heeft interesse in jonge technisch ingenieurs. “Maar ik moest eerst een jaar naar school terug, voor mijn examen.”
De stageloper wordt getipt dat er een advertentie zou komen. “Avontuurlijk!” Gerrit klinkt ruim zestig jaar later nog steeds enthousiast. “Ik was geslaagd, het project ging lopen. Ik had inmiddels verkering met Riet gekregen.” Een stille blik verdwijnt richting zijn liefde. “Zij gaf sinds een jaar les in Herwijnen. Ik ging òf als vrijgezel òf getrouwd.” Het wordt het laatste. “Eind oktober ‘61 zijn we getrouwd.”
Op 7 november vertrekt het kersverse echtpaar naar Nigeria. Noem het een huwelijksreis van vier jaar, met als doel de bouw van een brug. “Van één kilometer”, weet Gerrit. “Net als de oude Bommelse brug. Daar lijkt ie ook op. De eerste periode was het werken aan de onderbouw, beton. De periode erop staal. De oplevering heb ik niet meegemaakt.” Gerrits contract van vier jaar zat er op voor de brug af was. “Hij staat er nog”, klinkt de bruggenbouwer trots. “Eén van de overspanningen is tijdens de Biafra-oorlog opgeblazen, maar weer gerepareerd.”
Gerrit staat op, loopt naar een kast om met een krantenartikel terug te keren. Het verhaal, gedateerd 6 december 2021, beschrijft de onveilige situatie in het huidige Nigeria. In potlood is erbij geschreven: ‘Onitsha, 1.500.000 inwoners’. “Daar ligt de brug. Vroeger was er een veerpont over de Niger.”
Rijkswaterstaat
De bouw van deze brug vormt de pijler van Gerrits carrière. “Rijkswaterstaat kwam op werkbezoek, het hoofd van de afdeling uitvoering bruggenbouw. We raken in gesprek. Het klikte meteen.” Oftewel Gerrit zit zoals hij zelf zegt “...de rest van mijn leven, vanaf ‘66, bij Rijkswaterstaat Nederland.” Een waslijstje annex spiekbriefje ligt binnen zijn handbereik. Hierop staan de projecten waaraan Gerrit zijn steentje heeft bijgedragen. Een bescheiden greep: “De brug Papendrecht-Dordrecht, grote viaducten, de vroegere rotonde bij Deil, de rotonde bij Gorinchem, ken je die? Mijn eerste werk als projectleider was de brug bij Empel.” Ontspannen praat de Bommelaar over zijn werkzaam leven. “Je maakt iets moois.”
(tekst gaat verder onder de foto)
Gerrit werkte bij Rijkswaterstaat en was betrokken bij de bouw van de Bommelse brug. - Foto: Rein van Willigen
‘Wie reist van noord naar zuid passeert de brug bij Zaltbommel’ was jarenlang de gevleugelde kreet van de plaatselijke Vereniging Voor Vreemdelingen, de VVV. Gerrit staat graag bij één van de bekendste oeververbindingen van Nederland stil. “De eerste brug is van 1933. In 1968 werd deze opgewaardeerd.” Van één rijstrook in iedere rijrichting, werden het er twee. “Krappe rijstroken.” Met als gevolg talloze ongelukken, regelmatig met dodelijke afloop. Tijd voor een nieuwe, bredere brug. Toekomstbestendig.
“In het wegdek is al ingepland dat er ooit een nieuwe situatie ontstaat.” Waardoor bijvoorbeeld vangrails probleemloos verplaatst kunnen worden naar een nieuwe situatie. Met de komst van de nieuwe brug, worden de huidige zes rijstroken vier nieuwe naar het zuiden. De nieuwe brug komt daar waar ooit de oude lag en krijgt vier rijbanen naar het noorden. Voor het zover is stroomt er nog aardig wat water door de Waal.
Gerrit blikt terug naar het verleden, naar de bouw van zíjn brug, de huidige Martinus Nijhoffbrug: 990 meter lang. “Ik heb hier een boekje met zes ontwerpen.” Wijzend op het uitgevoerde ontwerp: “Deze, een tuibrug, was het meest aantrekkelijk en het goedkoopst: 82 miljoen, ex btw. In guldens”, meldt hij zakelijk. “De oplevering stond gepland op 1 mei 1996. De brug was een half jaar eerder klaar en werd op 18 januari opengesteld.”
Opa’s brug
Gerrit lacht om de vraag of hij dit unieke staaltje Hollands vakmanschap zijn brug noemt. “Echt niet. Ik ben d’r wel trots op! Ik weet ieder boutje, ieder moertje te zitten. Mijn vijf kleinkinderen noemen het opa’s brug.” Een foto wordt uit het destijds verschenen boek ‘De Waalbrug bij Zaltbommel’ gehaald. Op de kleurenprent een trotse opa met in de kinderwagen zijn kleinkind. Midden op de brug. Dat de overspanning nog niet open is, moge duidelijk zijn. Gerrit: “Toen de brug in ‘33 openging, passeerden er 90.000 voertuigen per jaar. In 2020 146.000 per etmaal.” Op dicteersnelheid noemt hij het laatste getal.
Vianen
“Een mooie brug” noemt de voormalige Rayonchef Rivierengebied de Martinus Nijhoffbrug, in de volksmond, net als de eerste, beter bekend als de Bommelse brug. “We zorgden voor de viaducten, de geluidsschermen. Na Zaltbommel hebben we in ‘99 de brug bij Vianen opgeleverd.” Daarmee sluit Gerrit zijn loopbaan bij Rijkswaterstaat af. “Op 1 januari 2000 ben ik gestopt. Als je 65 jaar bent, moet je eruit. Ik had er 39 jaar opzitten. Ik vond het goed. Ik heb dit werk met plezier gedaan. Ik ging niet met chagrijn naar mijn werk. In mijn tijd waren we een team. Als er twee dagen en twee nachten vanwege het storten van beton moest worden doorgewerkt, ging ik er ‘s nachts heen. Je bent betrokken bij je werk. Op het laatst werden er in het kader van bezuinigingen opzichters ingehuurd.”
Klussen
Gerrit is inmiddels meer dan twee decennia thuis. In de vensterbank ontbreken de geraniums. “Ik klus graag.” Riet onderbreekt haar man: “Je had uitvinder moeten worden. Als Gerrit er niet uitkomt, gaat hij net zo lang door tot hij het gevonden heeft.” Haar Willie Wortel tovert een bescheiden lachje tevoorschijn. “Onze oudste zoon had een oud huis gekocht. Ben ik wezen klussen.”
Fietsen en golf
Op de momenten dat het gereedschap uitrust, zijn er andere bezigheden. “We fietsen graag. Een rondje Bommelerwaard. Vroeger 55 kilometer, tegenwoordig is 30 kilometer genoeg. Met tennissen ben ik vanwege mijn knieën gestopt. Tegenwoordig drie keer in de week golfen bij Golfclub de Dorpswaard in Kerkdriel. Ik zit ook in het vrijwilligersclubje van twaalf man: op de baan zijn altijd werkzaamheden uit te voeren,” weet de handige Bommelaar. “Na gedane arbeid is er een gezamenlijke lunch. Een korenwijntje ontbreekt niet...”
Het predikaat levensgenieter zit Gerrit als gegoten. “Dat kun je wel zeggen”, bevestigt hij. “We hebben veel gereisd.” Gerrit somt een persoonlijke reisgids aan vakantiebestemmingen op: “De Algarve, Noorwegen, Israël, Zuid-Afrika. Daar woont Harry, mijn oudere broer. En meerdere malen naar Amerika, naar een neef en zijn vrouw. Dat is voorbij. Ze zijn overleden...”
De jas die Nederland heet, past hem ook perfect. “Er is veel armoede in de wereld. In dit land hebben we het goed. Als ze vragen waar ik wil wonen, zeg ik: ‘Geef mij maar Nederland’. Ik vind ons stadje mooi. Ik heb hier leren zwemmen. Als we vroeger de Waal overzwommen, kwamen we stroomafwaarts, twee kribben verderop, uit. Ik was één van de eerste leden van zwemclub Excelsior. Dick Tussenbroek was de voorzitter. Hij kon geen slag zwemmen, haha.”
Nog één keer valt het woord brug. “Als ik vroeger thuiskwam, werd er nooit over het werk gesproken.” Na een kleine stilte, zegt Gerrit: “Bij leven en welzijn ga ik wel kijken als ze aan de nieuwe brug gaan bouwen...”
Rein van Willigen
De Martinus Nijhoffbrug. - Foto: Rein van Willigen
