ADVERTORIAL: Hoe houdt de glastuinbouw het hoofd koel in de zomer?

Op een hete zomerdag zoeken wij graag een parasol, ventilator of koud drankje op. Ook in de glastuinbouw wordt van alles uit de kast gehaald om de zomerhitte de baas te blijven. Want planten houden wel van zonlicht, maar te veel warmte is niet goed. De groei kan vertragen, bloemen kunnen beschadigen en het werk wordt voor medewerkers zwaarder. Hoe zorgen glastuinbouwondernemers ervoor dat hun gewassen én medewerkers het hoofd koel houden?

De wekker vroeg, de ijsjes koud
Vijf uur ’s ochtends. Voor de meeste mensen nog midden in de nacht, maar in de kas is de werkdag al begonnen. Op warme dagen verschuift het werkritme van bedrijfsleider Eddy Clements op de locatie van Van Helvoort Chrysanten in Brakel naar voren. Zo proberen hij en zijn collega’s de heetste uren van de dag zoveel mogelijk te vermijden.

Normaal beginnen we rond 6 uur ‘s ochtends, maar als het echt warm wordt, starten we soms al om 5 uur. We proberen dan rond 2 uur ‘s middags te stoppen. Met een levend product kun je de werkzaamheden niet zomaar een dag verschuiven, het werk gaat gewoon door.’ Een plant houdt namelijk geen rekening met een hittegolf. Oogsten, snijden en inpakken moeten gewoon doorgaan, ook als de temperatuur flink oploopt.

Door de warmste uren van de dag zoveel mogelijk te vermijden, houden de medewerkers het beter vol. Op zomerse dagen kunnen de temperaturen in de kas oplopen tussen de 35 tot 40 graden, maar dankzij het klimaatmanagement is het er niet altijd warmer dan buiten. ‘Soms is het binnen zelfs een graad koeler’, merkt Eddy op.

De kasschermen worden op tijd gesloten om de warmte buiten te houden. Ook wordt het werk afgewisseld. De ene ploeg werkt bijvoorbeeld in de schuur, terwijl de andere in de kas aan het snijden is. ‘Zo hoef je niet de hele dag in de kas staan. Door het werk goed met elkaar af te stemmen, kom je een heel eind.’ En voor de nodige verkoeling is er inmiddels een grote vriezer aangeschaft. Die ligt vol met ijsjes. ‘We halen drie of vier keer per dag een ijsje. Even een pauze, even bijkomen en dan kunnen we er weer tegenaan.’

Een likje zonnebescherming voor de hortensia
Terwijl veel zomerbloeiers de zon opzoeken, kiest de hortensia liever voor een plekje in de schaduw. Daar komt deze populaire tuinplant het best tot zijn recht. ‘Buiten ga je op een warme dag ook onder een parasol zitten. In de kas geven we de hortensia ook bescherming tegen de felle zon’, vertelt hortensiakweker Gerbert de Kloe uit Gameren.

De hortensia is van nature een schaduwplant en kan slecht tegen te veel fel zonlicht. Te veel licht kan zorgen voor stress en zelfs voor verbrande bloemen of vlekken op het blad. Daarom krijgt het kasdek vanaf maart of april een laagje krijt. ‘Dat is eigenlijk een soort kalk, maar dan in vloeibare vorm’, vertelt Gerbert. Sommige soorten krijgen meerdere laagjes. In het voorjaar begint de glastuinbouwondernemer met een dunne laag. Naarmate de zon sterker wordt, kan er meer krijt worden aangebracht. Ook een schermdoek, een soort gordijn, kan extra bescherming bieden.

De krijtlaag kan uiteindelijk tot september blijven zitten. Daarna wordt het krijt tussen september en november weer van de kas gehaald. Dat moment komt nauw: hortensia’s zijn in het najaar ouder en daardoor gevoeliger voor stress. ‘In het voorjaar is de plant jong en kan hij veel hebben. In de herfst is het gewas oud en kan een klein beetje zonlicht al te veel zijn’, vertelt Gerbert. Maar te lang wachten met het verwijderen van het krijt kan zorgen voor algengroei op het kasdek, waardoor het moeilijker schoon te krijgen is. De glastuinbouwondernemer houdt het weer, de planten en het kasdek dan ook goed in de gaten.

Dankzij het krijt blijft het niet alleen voor de planten, maar ook voor de mensen in de kas aangenamer. ‘De afgelopen weken was het in de kas soms zelfs koeler dan buiten. Het krijt houdt het zonlicht tegen en de planten zelf koelen de lucht ook, doordat hun bladeren water verdampen.’

Een verfrissende douche voor de chrysant
Op een zonnige dag zie je ze vaak op het terras: vernevelaars die een fijne nevel over de bezoekers verspreiden. Even onder de nevel en het voelt direct een stuk aangenamer. Op warme zomerdagen zorgt een fijne nevel ook in de kas voor verkoeling.

‘Op warme dagen kunnen we de kas met verneveling drie tot vier graden koeler houden dan buiten’, vertelt Arné Kreling van Infinity Chrysanten in Bruchem. ‘De kleine waterdruppeltjes verdampen in de lucht. Daardoor daalt de temperatuur en stijgt tegelijkertijd de luchtvochtigheid. Dat vinden de chrysanten prettig, zeker als het buiten flink warm is’, legt de glastuinbouw-ondernemer uit.

Vooral jonge planten kunnen slecht tegen hoge temperaturen. Als een chrysant twee tot drie weken in de kas staat, legt het knoppen aan. Wordt de plant tijdens deze groeifase te warm, dan krijgt het stress en kan de groei vertragen. En dat zie je soms pas weken later terug. Met onder meer verneveling probeert de glastuinbouwondernemer die stress zoveel mogelijk te voorkomen.

De hogere luchtvochtigheid in de kas heeft nog een voordeel. Doordat de lucht rondom de plant vochtiger is, verdampt de chrysant overdag minder water via de bladeren. Daardoor kan de plant beter omgaan met de warmte en blijft de groei op gang. Bovendien kunnen de ramen van de kas langer dicht blijven, doordat het binnenklimaat beter onder controle blijft. Daardoor blijft de CO2 die de planten nodig hebben voor hun groei beter in de kas, groeien de planten sneller en worden de bloemen zwaarder.

De ideale temperatuur in de kas hangt af van de hoeveelheid licht. ‘Hoe meer licht er is, hoe warmer het in de kas mag worden. Overdag is een temperatuur van ongeveer 21 graden optimaal. ’s Nachts moet het in de kas juist koeler zijn, omdat het dan donker is’, legt Arné uit. Zomers is het echter bijna altijd warmer in de kas, maar doordat er dan ook veel licht is, is een wat hogere temperatuur volgens de glastuinbouwondernemer minder erg.

Snel koud, langer mooi
Een bos chrysanten die op een warme zomerdag uit de kas komt, heeft het behoorlijk warm. Bij chrysantenkwekerij Vitaflor in Nieuwaal krijgen de geoogste bloemen daarom sinds enkele jaren een supersnelle ‘aircobehandeling’: een vacuümkoeler brengt de temperatuur van de bloemen in ongeveer een half uur terug van zo’n 30 naar 3 à 4 graden.

‘Hoe sneller je de bloemen terug koelt, hoe langer ze houdbaar blijven’, vertelt Bas van Wijk van Vitaflor in Nieuwaal. De vacuümkoeler trekt de bloemendoos vacuüm, waardoor een deel van het vocht uit de bloemen verdampt en ze razendsnel afkoelen. Doordat de hele doos vacuüm wordt getrokken, koelen de bloemen ook midden in de verpakking goed terug. Zodra de juiste temperatuur is bereikt, stopt de machine automatisch en gaan de bloemen direct de koelcel in. Dat is belangrijk, want bij hogere temperaturen gaat het verouderingsproces van de bloem gewoon door. ‘Door ze snel terug te koelen, zet je de veroudering eigenlijk bijna stil’, vertelt Bas.

De techniek heeft nog een voordeel. Doordat tijdens het koelen vocht uit de bloemen verdwijnt, verkleint de kans op vocht in de bloemhoezen en daarmee de kans op smet. En dat is weer goed voor de houdbaarheid.

De vacuümkoeler staat inmiddels drie jaar in de kas en was destijds pas de tweede in Nederland. Voorheen gingen de warme bloemen eerst rechtstreeks de koelcel in. Dat zorgde ervoor dat de koelcel flink opwarmde. Nu komen de bloemen al koud binnen en blijft de temperatuur in de koelcel veel stabieler.

Foto: aangeleverd