ADVERTORIAL: Zoemende werknemers zorgen voor de mooiste en lekkerste vruchten

Wie thuis een aardbei eet of een tros tomaten in de keuken legt, staat er vaak niet bij stil hoeveel werk daaraan voorafgaat. Niet alleen van de teler, maar ook van een heel leger kleine harde werkers: hommels. In de glastuinbouw zijn ze onmisbaar geworden. Zonder hommels zouden veel tomaten, paprika’s en aardbeien er namelijk heel anders uitzien of niet eens bestaan.

Voordat een tomaat of aardbei kan groeien, moet een bloem eerst worden bestoven. Bij tomaten is dat zelfs noodzakelijk om überhaupt een vrucht te krijgen. Hommels zijn daar bijzonder goed in. ‘Ze pakken een bloem vast en laten hun vliegspieren razendsnel trillen. Door die trilling komt stuifmeel makkelijk los. Daarnaast blijft stuifmeel goed vasthangen tussen de haren van de hommel en kan de hommel het makkelijk verplaatsen naar een andere plant’, legt Carolien van den Biggelaar – specialist bij Royal Brinkman in Gameren – uit. 

Bijen kunnen dat veel minder goed, waardoor hommels dé specialisten zijn voor tomatenplanten. Ook blijven hommels makkelijker in de kas dan bijen en vliegen ze gewoon door bij koeler weer of weinig licht, weet Carolien. Dat is belangrijk in Nederland, waar het niet altijd zonnig is. Dankzij hommels kunnen glastuinbouwondernemers toch rekenen op een goede bestuiving, ook in het vroege voorjaar of tijdens donkere winterdagen. 

Bij aardbeien werkt het weer net iets anders. Carolien: ‘Een aardbeibloem bestaat uit heel veel kleine vruchtbeginsels. Als niet alle delen goed bestoven worden, groeit de aardbei scheef of onregelmatig uit. Een goede bestuiving zorgt juist voor mooie, volle aardbeien. Daarom worden in aardbeienteelt soms zowel hommels als bijen ingezet.’ 

Gekweekt onder gecontroleerde omstandigheden
De hommels wonen in speciale kastjes die verspreid door de kas staan. In zo’n kastje zit een volledige kolonie met ongeveer zestig tot zeventig werkers. De kolonies worden speciaal gekweekt onder gecontroleerde omstandigheden, waarbij temperatuur, luchtvochtigheid en licht nauwkeurig worden geregeld. ‘Het begint met een koningin en een mannetje, die samen in een kastje worden geplaatst en de basis vormen van een nieuw nest. In het begin ontwikkelen de hommels zich vooral in het donker, omdat licht ze dan nog verstoort’, legt Carolien uit. ‘Daarna krijgen ze warmte, suikerwater en stuifmeel en groeit een kolonie verder. Uiteindelijk ontstaat zo een kastje vol hommels, klaar om naar de teler te gaan.’

Verschillende typen voor verschillende situaties
Er bestaan verschillende typen hommels voor verschillende situaties, zoals kleine kassen, grote kassen of kassen met ledlicht. ‘In moderne kassen wordt steeds vaker gebruikgemaakt van ledverlichting. Dat is energiezuinig, maar voor hommels soms lastig. Ze oriënteren zich namelijk op daglicht en uv-licht. Onder kunstlicht kunnen ze in de war raken. Daarom zijn er tegenwoordig speciale hommels die beter omgaan met lange lichtperiodes in belichte winterteelten’, aldus de specialist.

Maak uw tuin bij- en hommelvriendelijk
Het gaat niet goed met de bijen en hommels in Nederland. Door verstedelijking, bestrating en het verdwijnen van bloemenrijke gebieden hebben bestuivers steeds minder voedsel en nestplekken. Dat is zorgelijk, want bijen en hommels spelen een belangrijke rol in de natuur en voedselproductie. Ze bestuiven bloemen, planten en gewassen, waardoor groenten, fruit en zaden kunnen groeien. Gelukkig kan iedere tuin bijdragen aan een betere leefomgeving voor deze insecten.

Met de volgende tips maakt u uw tuin bij- en hommelvriendelijker: 

• Kies voor bloemen en planten met veel nectar en stuifmeel, zoals lavendel, katten-kruid en zonnehoed.

• Zorg voor bloeiende planten in verschillende seizoenen, zodat er bijna het hele jaar voedsel beschikbaar is. De herfstaster bloeit bijvoorbeeld in de late herfst en de kerstroos in de winter.

• Vervang tegels zoveel mogelijk door groen.

• Laat een hoekje van de tuin wat natuurlijker groeien met bladeren, takken of hoog gras en maai hier niet of minder vaak. Insecten kunnen hier hun nestjes maken. 

• Gebruik liever geen chemische bestrijdings-middelen.

• Plaats een insectenhotel op een zonnige en tegen de wind en regen beschutte plek in de tuin. Voor hommels zijn er speciale hommelhotels verkrijgbaar.