Elisabeth schreef boek over NSB-opa die in Zaltbommel werd opgepakt

ZALTBOMMEL - Op 18 september 1944 fietst een vader en NSB’er zijn stad Eindhoven uit, zonder zijn vrouw en vier kleine kinderen, op de vlucht voor de geallieerden. Hij wordt uiteindelijk aan het eind van de oorlog in Zaltbommel gearresteerd en kaalgeschoren. Kleindochter, Elisabeth van Stekelenburg (1968) schreef een boek over hem: ‘Kinddrager of: de kleine geschiedenis van een NSB-gezin’.

Toen Elisabeth 15 jaar oud was, kwam ze er achter dat haar opa fout was in de oorlog. Opa Richard van Stekelenburg was verzekeringsambtenaar in Eindhoven en koos in 1941 voor de NSB. Later werd hij lid van de Germaanse SS in Nederland en meldde hij zich bij de Landwacht om mensen op te sporen die bijvoorbeeld hun radio nog hadden of illegale kranten lazen. 

Ondergedoken
In 1944 vluchtte Richard naar zijn werk aan de Maliebaan, pal tegenover het NSB- hoofdkwartier in Utrecht, daarna kwam hij in Aalten en Zaltbommel terecht. In Zaltbommel zat hij geïnterneerd in het oude weeshuis op het Kerkplein.

Hij werd uiteindelijk gearresteerd in het toenmalige Hotel Gottschalk, waar tijdens de oorlog verschillende joden en verzetslieden ondergedoken hadden gezeten totdat ze in juli 1944 werden verraden.

Bombardement
Toen Richard was gevlucht bleef zijn vrouw met de kinderen achter in Eindhoven. Een dag later trof een bombardement hun straat. Moeder werd geweigerd bij de schuilkelder aan de andere kant van de straat.

Ze verstopte zich in een grote kuil in de tuin, met haar baby en drie kleuters. Na de oorlog werd Richard geïnterneerd in Fort Vuren. Twee jaar later mocht hij terug naar zijn gezin.

Ontrafelen
In 2014 kwam zijn dossier vrij. Kleindochter Elisabeth reconstrueerde het oorlogsverhaal van een NSB-gezin door letterlijk in zijn voetspoor te treden.

Ze probeerde de familiegeschiedenis te ontrafelen en werd daarbij geholpen door haar vader Dick, die na decennia van stilzwijgen eindelijk herinneringen met zijn dochter deelde. Het opschrijven van de geschiedenis riep bij hem gemengde gevoelens op.

Monument
Het boek kreeg een lovende recensie in HP/De Tijd. “Heel knap en beheerst laat Van Stekelenburg zien hoe de ‘grote geschiedenis’ (een oorlog) de ‘kleine’ (een gezin) kan beïnvloeden en beheersen”, schrijft literair criticus Arjan Peters in een recensie.

“Ze richt met ‘Kinddrager’ een monument op voor haar vader, die het verleden lang probeerde te bagatelliseren, om er maar niet aan onderdoor te gaan. Ze onthult, reist, leest, herschikt en componeert het verleden zodanig dat ze de tragiek ervan kan duiden.” 

Bijeenkomst
Deze maand verschijnt een interview met Elisabeth in het Eindhovens Dagblad. Stichting Werkgroep Herkenning besteedt op 27 september tijdens een bijeenkomst in Amersfoort aandacht aan het boek en er zijn plannen voor een bijeenkomst in Fort Vuren.

Elisabeth heeft het boek in eigen beheer uitgegeven. Het kost 24,95 euro. Het is onder andere verkrijgbaar bij Bruna in Zaltbommel of via: elisabeth@portia68.nl