Wilfried Romp schrijft boek over molen in Zuilichem: ‘Een cadeau aan de molen’

ZUILICHEM – Met zijn nieuwe boek ‘Watermolen(s) in het Zuilichemse veld. Waterhuishouding in de Bommelerwaard van 1535-2025’ brengt Wilfried Romp de rijke geschiedenis van de Zuilichemse watermolen tot leven. 

Hij schreef het zorgvuldig samengestelde werk vol verhalen over waterbeheer, techniek en het leven rond de molen. Het boek bevat tekeningen van molenaar Lineke van Beekhuizen en is vormgegeven door Hans Bassa. Het verschijnt op Open Monumentendag, wanneer de deuren van de molen wijd openstaan voor bezoekers.

“Het is een cadeau aan de molen. We wilden iets terugdoen,” vertelt Wilfried. Sinds 1981 wonen hij en Lineke in de watermolen, en in al die jaren groeide hun verbondenheid met het monument. Ze zagen hoeveel zorg en onderhoud nodig is om de molen draaiend te houden en hoeveel verhalen er schuilgaan achter de dikke muren en eeuwenoude balken. 

Ontwikkeling
Met het boek wilden ze niet alleen de geschiedenis vastleggen, maar ook bijdragen aan het behoud en de bekendheid van de molen. In de eerste jaren verzamelden ze historische gegevens, kaarten en anekdotes. De afgelopen vijf jaar lag bij Wilfried de focus op het schrijven, structureren en aanvullen van het verhaal.

Het resultaat is een prachtig boek dat de ontwikkeling van molens en de waterhuishouding door de eeuwen heen beschrijft: eerst in Nederland, daarna in de Bommelerwaard en tenslotte in Zuilichem, met speciale aandacht voor het Zuilichemse veld en de watermolen.

Unieke vondsten in het archief
Een hoogtepunt van het onderzoek was de vondst van een schriftje in het Rijksarchief met potloodaantekeningen van molenexpert Sipman, waarin tot in detail de maten van onderdelen van de Zuilichemse molen stonden genoteerd.

Daarnaast stuitten Wilfried en Lineke tijdens hun speurtocht op kaarten die bestaande aannames over de bouwjaren van de molens in Zuilichem op losse schroeven zetten. Een jaarringenonderzoek van de balken van de molen bevestigde dat het hout van de huidige molen rond 1756-1757 in het Zwarte Woud is gekapt, wat een nieuwe kijk gaf op de ouderdom van het bouwwerk.

Het leven op de molen
Het boek laat zien hoe de strijd tegen het water niet alleen het landschap, maar ook het dagelijks leven van de gemeenschap vormde. Van de aanleg van dijken en weteringen tot de plannen om in de Bommelerwaard molens te bouwen, waarbij Zuilichem uiteindelijk zijn eigen weg koos. 

Naast techniek en waterbeheer is er volop aandacht voor de menselijke kant. Zo leefde de familie Daggelder van 1770 tot 1954 generaties lang als molenaars in de molen. Een boedelinventaris uit 1897 geeft een kleurrijk beeld van het dagelijks leven toen: van bedden en kasten tot geiten, varkens, aardappelen en de visnetten die boven in de molen hingen. 

Herinneringen
Interviews met nakomelingen van de familie Daggelder en persoonlijke herinneringen van Lineke en Wilfried brengen die geschiedenis dichtbij. “Bezoekers vragen vaak niet alleen naar de techniek, maar vooral: hoe was het leven hier?” vertelt Lineke.

De kleinkinderen van Lineke en Wilfried komen ook heel graag bij de molen. Foto: Koen Vandenput

“Dat er vroeger alleen beneden een kachel stond, of hoe kinderen mee moesten helpen. En nu zijn het onze kleinkinderen die vlaggetjes ophangen op Molendag. Dat dagelijkse leven hoort net zo goed bij de geschiedenis van de molen als de techniek zelf.”

Rijk geïllustreerd
Omdat er van de vroegste perioden geen beeldmateriaal bestond, maakte Lineke zelf tekeningen om het verhaal te ondersteunen. Verderop in het boek vullen historische kaarten, oude prenten en foto’s het beeld aan. 

Vormgever Hans Bassa zorgde ervoor dat de rijke hoeveelheid materiaal overzichtelijk en aantrekkelijk is gepresenteerd. “Het moest een boek worden dat je niet alleen leest, maar ook graag doorbladert,” aldus Wilfried.

Levend monument
De Zuilichemse watermolen is de laatste nog werkende watermolen van het oorspronkelijke systeem in de Bommelerwaard. Tegenwoordig is hij niet meer in gebruik voor polderbeheer, maar draait hij als cultureel erfgoed. “Een molen blijft alleen behouden als hij draait,” legt Lineke uit. 

“Dat betekent continu onderhoud. De Molenstichting Gelders Rivierengebied doet daarin fantastisch werk, maar kan niet zonder vrienden en vrijwilligers.” Wie de molen wil steunen, kan vriend worden van de stichting. Zo wordt er niet alleen gezorgd voor het behoud, maar ook voor kennisoverdracht: ervaren molenaars leiden nieuwe generaties op.

Monumentendag: boek en molen beleven
Het boek ‘Watermolen(s) in het Zuilichemse veld’ wordt officieel gepresenteerd op Monumentendag, op zaterdag 13 september. Bezoekers van de molen kunnen dan niet alleen het monument van binnen bekijken, maar ook het boek inkijken en aanschaffen. “Het is bedoeld voor iedereen die geïnteresseerd is in geschiedenis, waterbeheer, molens of gewoon mooie verhalen en beelden.”

Meer dan papier
Voor Lineke en Wilfried is het boek geen eindpunt. “Deze molen heeft stormen, oorlogen en bestuurstwisten overleefd. En wij doen ons best om ervoor te zorgen dat hij ook de komende generaties blijft draaien”, vertelt Wilfried.

Het boek ‘Watermolens in het Zuilichemse veld’ kost 35 euro en is verkrijgbaar bij de molen zelf, verzenden is ook mogelijk. Belangstellenden kunnen een exemplaar reserveren via:
wilfriedromp@gmail.com

Niet alleen de poldermolen in Zuilichem is op Open Monumentendag open voor publiek. Ook beltmolen Vento Vivimus in Hurwenen en Molen Gebr. Remmerde aan de Maasdijk in Nederhemert openen de deuren op zaterdag 13 september. 

Marlou van Dijk