Genomineerd voor de Jan van Heeswijkprijs (4): Ton van Balken

ZALTBOMMEL - De Historische Kring Bommelerwaard reikt op 28 september de Jan van Heeswijkprijs uit. Er zijn vier genomineerden. Vandaag een interview met de genomineerde Ton van Balken uit Zaltbommel.

Door: Britta Alink

Dankzij het spitwerk van Ton van Balken voor zijn boek De Weeshuishof is sinds een paar jaar bekend dat er bijna honderd jaar een echte windoliemolen op de Weeshuishof heeft gestaan.

Magdalenaklooster
Ook ontdekte hij dat de korenmolen op de stadsmuur in de Zandstraat in de middeleeuwen is omgebouwd tot kopermolen en dat er vlakbij een oven heeft gestaan waar kopererts uit Zweden werd omgesmolten. Ton dook in de geschiedenis van het Magdalenaklooster en het armenweeshuis. Hij kwam er achter dat de eerste melaatsen werden gehuisvest op het eiland in de buitengracht van de Stadswallen.

Natuurwacht
“En dat terwijl ik eigenlijk meer een groene jongen ben, dan een historische jongen”, lacht de nu 75-jarige Ton. In Zaltbommel kennen veel mensen hem van de tijd dat hij gemeenteraadslid en later wethouder was. Ook is hij een bekend gezicht door zijn activiteiten voor de Natuurwacht Bommelerwaard, die hij zelf zo’n vijftig jaar geleden mede heeft opgericht. Daarnaast zit hij in onder andere in het bestuur van de Molenstichting voor het Gelders Rivierengebied en de Van Voordenstichting. In het dagelijks leven was hij directeur van een basisschool.

Weeshuishof
Toen hij met pensioen ging, begon hij aan zijn historisch onderzoek voor het boek De Weeshuishof. “Ik heb vele uren in het archief gezeten”, vertelt hij. “Er waren zoveel nieuwe feiten te ontdekken. Ik vind zelf dat het een heel mooi boek geworden is, met heel veel uitleg en illustraties.”

Jonge mensen inspireren
Een paar weken geleden was Ton namens de Natuurwacht aan het werk in de Heemtuin toen hij twee jonge mannen over de stadsmuur zag lopen en klimmen. “Ik zag al snel dat ze niet zomaar aan het klieren waren, maar echt ergens naar keken”, vertelt Ton. “Ik raakte met de twee in gesprek en één van de twee zei dat hij zeer geïnteresseerd was in de geschiedenis van de stad. Ik heb hem toen een exemplaar van het boek De Weeshuishof geleend en zei dat hij dat misschien wel interessant zou vinden.” Toen de jongen het boek kwam terugbrengen had hij voor Ton een handgeschreven brief van anderhalf kantje. Daarin schreef hij uitgebreid hoe dankbaar hij was en dat hij zeer geïnspireerd was geraakt. Hij heeft zelfs besloten zelf ook een boek te gaan schrijven. “Dat vind ik zo mooi”, zegt Ton. “Dat jonge mensen door zo’n boek geïnspireerd raken.”

Over de Jan van Heeswijkprijs
De Historische Kring Bommelerwaard reikt op 28 september in de Gasthuiskapel voor de achtste keer de Jan van Heeswijkprijs uit. De vier genomineerden zijn: Kees Metz, Ap de With, Michiel Alexander de Raaf en Ton van Balken

De prijs werd in 1991 ingesteld bij het afscheid van Jan van Heeswijk. Als initiatiefnemer van de kring was hij er vanaf 1964 bij betrokken, eerst als bestuurslid en later als voorzitter. De uitreiking is steeds in een lustrumjaar van de kring aan een persoon, een groep van personen of een instelling die in de voorgaande vijf jaren op bijzondere wijze een bijdrage heeft geleverd aan de historiekennis van de Bommelerwaard. De Jan van Heeswijkprijs bestaat uit een mooie glazen bokaal en een geldbedrag van 500 euro. De historische kring bestaat dit jaar zestig jaar.

De Jan van Heeswijkprijs is eerder uitgereikt aan:
1991 Jan van Heeswijk
1994 Gerrit Verkuil
1999 Organisatie Duizend jaren Heerewaarden
2004 Jan Groenendijk
2009 Trees en Gerard Hoogbergen-Blom
2014 Marian Witteveen-Jansen
2019 Alois van Doornmalen