In het ‘Onvergetelijk koor’ staat niet dementie, maar gezelligheid en ontmoeting centraal

BOMMELERWAARD - Tijdens het Herinneringen Top 50-concert van Alzheimer Café Bommelerwaard staat dit jaar ook een optreden van het Onvergetelijk Koor op het programma. In dit koor zingen mensen met dementie samen met hun mantelzorgers. Niet de ziekte staat centraal, maar ontmoeting, ontspanning en vooral het plezier van samen muziek maken.

“Wat ik het allerliefste doe, is zingen. Het liefst de hele dag door.” Terwijl Hanneke van den Broek-Rooijackers het zegt, verschijnt een brede glimlach op haar gezicht. Wie haar zo hoort vertellen, merkt vooral haar enthousiasme voor muziek. Toch leeft de 75-jarige, geboren in Ammerzoden, met de ziekte van Alzheimer. De gevolgen merkt ze dagelijks. “Vanmorgen stapte ik in de auto en ineens wist ik niet meer waar een knopje zat”, vertelt ze. “Dan moet ik aan Bas vragen waar het zit, terwijl ik dat altijd heb geweten.” Haar man Bas knikt begrijpend. “Hanneke heeft Alzheimer en ik ben haar mantelzorger. Vanaf de dag dat we de diagnose kregen, zijn we daar ook open over geweest.”

Onthouden
Die openheid bracht het echtpaar naar het Odensehuis in Hedel, een ontmoetingsplek voor mensen met geheugenproblemen of beginnende dementie en hun mantelzorgers. Daar draait het niet om ziekte of beperkingen, maar om ontmoeting, gezelligheid en samen activiteiten ondernemen. “We komen hier iedere week”, vertelt Bas. “Hanneke zegt altijd dat ze niets meer kan onthouden. Maar de teksten van duizenden liedjes kent ze nog uit haar hoofd.” “Ja”, lacht Hanneke. “Maar op de broodafdeling in de supermarkt heb je daar niets aan.”

Diezelfde liefde voor muziek bracht Hanneke enkele maanden geleden bij het Onvergetelijk Koor. Dat koor bestaat uit mensen met dementie én hun mantelzorgers en repeteert iedere maand in dorpshuis Gelre’s End in Hedel. Inmiddels telt het gezelschap zo’n dertig leden. 

Ontspannen
Aan het roer staat Loek den Elzen. Zijn motivatie komt voort uit persoonlijke ervaringen, want zowel zijn vader als zijn schoonvader kreeg dementie. “Bij mijn vader zag ik wat muziek kon doen”, vertelt hij. “Als we samen liedjes zongen, ontspande hij helemaal. Dat was heel bijzonder om mee te maken.”

Toen bij het opstarten van het koor geen dirigent beschikbaar bleek, besloot hij zelf voor de groep te gaan staan. “Ik heb nog nooit een koor geleid”, zegt hij lachend. “Ik zwaai eigenlijk maar wat. Maar ik probeer vooral mezelf te zijn. Er zit altijd een grapje tussendoor, zodat iedereen ontspannen is. Het gaat er niet om dat alles perfect klinkt, maar dat we samen plezier hebben.” Dat is precies waar het koor voor bedoeld is. Niet presteren, maar ontspannen. Niet luisteren naar wat iemand niet meer kan, maar juist genieten van wat nog wel mogelijk is. “Normaal zing ik vóór mensen met dementie”, zegt Loek. “Nu zing ik mét hen. Dat maakt alle verschil.”

Trouw
Ook Mariëlla van Heck, regiocoördinator van Alzheimer Nederland, ziet hoe waardevol dit soort initiatieven zijn. Volgens haar is het uitgangspunt heel eenvoudig: iedereen die wil zingen, mag meedoen. “De één zingt wat zuiverder dan de ander, maar dat maakt helemaal niets uit”, zegt ze. “Het draait niet om kwaliteit, maar om de lol die je samen hebt. En iedereen komt trouw terug, dat zegt heel veel. Loek doet het op een heel laagdrempelige manier en dat vinden de mensen heel erg fijn.”

Dat ook mantelzorgers meezingen, vindt ze minstens zo belangrijk. “Een mantelzorger is vaak dag en nacht bezig met zorgen. Hier kun je juist iets sámen doen, zonder dat de zorg centraal staat. Je beleeft samen plezier.” Muziek speelt daarbij een bijzondere rol. “Muziek roept emoties en herinneringen op. Mensen worden er blij van of juist rustig. Het brengt vaak iets naar boven wat nog altijd aanwezig is.” 

Welkom
De gedachte achter het Onvergetelijk Koor sluit ook naadloos aan bij het thema van Wereld Alzheimer Dag dit jaar: ‘Ik blijf meedoen’. Nu het aantal mensen met dementie de komende jaren sterk zal toenemen en steeds meer mensen langer thuis blijven wonen, vindt Alzheimer Nederland het belangrijk dat de samenleving dementievriendelijker wordt. Het koor laat zien dat dit begint met iets eenvoudigs als samen zingen, elkaar ontmoeten en vooral mee blijven doen.

Hanneke merkt persoonlijk dat het koor haar helpt om andere mensen te ontmoeten. “Mensen weten soms niet goed hoe ze met dementie moeten omgaan en gaan elkaar daardoor uit de weg. Het is hier juist fijn dat je mensen ontmoet, terwijl dementie juist níét voorop staat.” Bas herkent dat gevoel. “Dit koor helpt mensen juist over de drempel heen. Iedereen is welkom en iedereen hoort erbij.”

Het Onvergetelijk Koor verzorgt op woensdag 17 september ook een optreden tijdens het Herinneringen Top 50-concert (dat mede mogelijk wordt gemaakt door het Cultuur- & erfgoedpact Rivierenland) van Alzheimer Café Bommelerwaard. Lokale artiesten en het koor brengen die avond bekende nummers ten gehore die door bezoekers van het Alzheimer Café zijn gekozen. Bezoekers kunnen luisteren, meezingen en herinneringen ophalen. Het concert begint om 19:30 uur. De zaal is vanaf 19:00 uur geopend. De toegang is gratis. Aanmelden is wel noodzakelijk via top50ac@gmail.com

Martin van Hemert

Foto: aangeleverd