over ons | adverteren | sitemap | contact

Zaltbommel


Gezellig vestingstadje aan de Waal


Deel deze pagina

De oude stadswallen van Zaltbommel
De Waterjongen bij de Waalkade
Vestingstad Zaltbommel
Sint Maartenskerk Zalbommel
Stadskasteel Zaltbommel
Zaltbommel is een gezellig vestingstadje aan de Waal met veel bezienswaardigheden en activiteiten. Veel mensen kennen het stadje van de stompe-toren-zonder-spits. Al van verre zie je die 'toren van Bi-Ba-Bommel'. Vanaf de mooie Waalbrug zie je ook de kleine bewoonde watertoren en de stadswallen. Daarachter ligt het oude en ommuurde deel van het stadje Zaltbommel. De geschiedenis is er overal voelbaar.


850: Bomela
Zaltbommel is dan ook al meer dan duizend jaar oud. De eerste vermelding van een nederzetting stamt uit het jaar 850 ('Bomela'). In 999 kreeg de nederzetting het zogenaamde recht van tol en munt en van gruit, een stof waarmee het bier tot gisting werd gebracht. Vanaf de 13e eeuw werd Zaltbommel een belangrijke handelsstad, het kreeg stadsrechten (1231), stadsmuren (1316) en vestingwerken, die er nu nog zijn. Oorspronkelijk heette de stad Bommel. Tot heden wordt de stad door de bewoners zo genoemd.

1572: Bloeiperiode van de vesting
In 1572 verklaarde Zaltbommel zich onafhankelijk en solidair met de Geuzen. De boze Spanjaarden probeerden daarna tevergeefs de stad in te nemen. Maurits van Oranje zorgde voor de bouw van nog meer versterkingen rondom de stad. De Spanjaarden kwamen er niet in! De inwoners hielden zich toen bezig met nijverheid en handel. De stad heeft diverse bloeiperioden gekend. De bloeiperiode was relatief vroeg, vergeleken met andere Nederlandse steden in de gouden eeuw.

17e eeuw: Afname havenfunctie
In het begin van de 17e eeuw nam de betekenis van Zaltbommel af. Dit kwam door het ontstaan van een zandplaat in de Waal. Het het aantal schepen dat Zaltbommel aandeed verminderde daardoor drastisch. 's-Hertogenbosch nam de functie van de grensplaats Zaltbommel over.

19e eeuw: Industrialisatie
Midden 19e eeuw nam de industrie toe. Er waren in die tijd 10 scholen, waaronder een Latijnse school. De stichter van het KNMI, C.H.D. Buys Ballot, was leerling van deze school. In 1869 kwam er een spoorbrug over de rivier. In 1933 kwam pas de eerste verkeersbrug over de Waal. Tot die tijd deden veerbootjes hun werk. De markante Martinus Nijhoffbrug is in 1996 geopend.

1995: Hoog Water
In de winter van 1995 liet de toenmalige Gelderse commissaris van de koningin, Jan Terlouw, de Bommelerwaard evacueren wegens de dreiging van hoog water.

2007: Stroomstoring Bommelerwaard
Op 12 december 2007 vloog een Apachehelikopter in de hoogspanningskabels bij Hurwenen en zat het overgrote deel van de Bommelerwaard ruim twee dagen zonder stroom. Dit resulteerde in een (lichte) stijging van het aantal inwoners, negen maanden later...

Stadswallen
De huidige stadswallen stammen uit de zeventiende eeuw. De panden aan de boulevard zijn grotendeels gerenoveerd. Vlak daarachter ligt het oude centrum met haar middeleeuwse stratenpatroon en huizen uit de zestiende en zeventiende eeuw. Op het Kerkplein staan een aantal fraaie stadsboerderijen. De schuren zijn nog herkenbaar.

'Bommel'
Oorspronkelijk heette de stad ‘Bommel’, een naam die nu nog in de volksmond klinkt. De beroemde stompe' toren van Bi-Ba-Bommel’ herinnert ons aan het liedje: “en te midden van die rommel, rommel, dreef de torenspits van Bi-Ba-Bommel. Hoe dichterbij u nadert hoe meer u ontdekt: de sierlijke oude watertoren, de groene stadswallen, het stadskasteel en nog veel meer cultuurhistorische bezienswaardigheden!


Bekende mensen in Zaltbommel:

Geboren

  • ca.1490-1555, Maarten van Rossum, veldheer en jonge edelman die als ridder de opdracht had om Gelderland te verdedigen tegen de Spaanse Vorst Karel V. Met zijn (te) kleine leger voerde hij een soort guerrilla, waarbij hij andere steden in Gelderland aanviel. De invloed van Maarten is vandaag de dag nog zichtbaar in Zaltbommel.
  • 1545-1614, Ghisbertus Masius, een van de eerste bisschoppen van het Bisdom 's-Hertogenbosch.
  • 1826-1896, Hendrik Antonie Lodewijk Hamelberg, consul-generaal en speciaal gezant van Oranje Vrijstaat.
  • 1858-1942, Gerard Philips, grondlegger van Philips, broer van Anton.
  • 1874-1951, Anton Philips, grondlegger van Philips.
  • 1879-1954, Peter van Anrooy, componist en dirigent.
  • 1963, Ingeborg Ansing, actrice.
  • 1916-2004, Fiep Westendorp, illustratrice en tekenares.
  • 1985, Reinette van Tuijl, fotomodel.

Inwoners
  • 1817-1890, Christophorus Buys Ballot. natuurkundige en oprichter van het KNMI.
  • 1829-1906, Suzanne Leenhof, concertpianiste en echtgenote van de schilder Édouard Manet, getrouwd in Zaltbommel.
  • 1937, Gerben Hellinga, schrijver en acteur.
  • 1949, Emmy Verhey, violiste.
  • 1958, Maarten Ducrot, wielrenner en wielrencommentator.
  • 1966, Igor Verhoeven, e-commerce pionier en internetpionier.
  • 1967, Anouchka van Miltenburg, Tweede Kamerlid voor de VVD sinds 2003.

Bezoekers
  • Franz Liszt, Hongaars pianist en componist (1811-1886). Het verhaal gaat dat hij, onderweg van Keulen naar Londen, aangetrokken door het geluid van de carillon, een bezoek gebracht aan Zaltbommel.
  • Karl Marx, Duits economisch filosoof en neef van de familie Philips (1818-1883). Philips Sr. beheerde de erfenis voor Marx, die nogal een gat in z'n hand had.
  • Sinterklaas. Ieder jaar bezoekt de goed heiliman ook dit stadje. In 2002 werd het bezoek op landelijke televisie vertoond (51ste televisie-intocht). Het bekende lied 'In die grote stad Zaltbommel' speelde een belangrijke rol in deze intocht.
 
Naam Zaltbommel
Aantal inwoners 11.857 (1 jan 2013)
Eerste vermelding 850 na Chr. als Bomela
Carnavalsnaam Mispelgat
Bouw stadsmuren 1316
Blikseminslag torenspits 1538 en 26 juli 1696
Spoorbrug 1869
Eerste brug over de Waal 1933
Evacuatie Bommelerwaard 1995
Martinus Nijhoffbrug 1996
Grote stroomstoring door Apachehelikopter 12 dec 2007

Bezienswaardigheden in Zaltbommel

Gootspoken
Uniek voor Nederland, deze dakgootbeeldjes van kunstenaar Joris Baudoin.

De Grote of Sint-Maartenskerk
Deze kerk stamt uit de 15e eeuw en behoort tot de best bewaarde voorbeelden van Nederrijnse late gotiek.

Stadskasteel / Maarten van Rossumhuis
Het Stadskasteel / Maarten van Rossumhuis is een versterkt huis dat omstreeks 1535 werd gebouwd door de Gelderse krijgsheer Maarten van Rossum. Het is nu een museum met informatie over de historie en kunst van de Bommelerwaard. Er is onder andere informatie over Fiep Westendorp, de bekende illustratrice van Jip en Janneke, die in Zaltbommel is geboren en getogen.

De Katholieke Sint-Martinuskerk
Deze kerk is in 1837 gebouwd naar een ontwerp van architect E. Kroon in neoclassisistische stijl.

Watertoren van Zaltbommel
Rondom de oude watertoren (1905) ligt een klein natuurterrein, in beheer bij Staatsbosbeheer, dat via een wandelpad toegankelijk is. De watertoren is bewoond en tevens in gebruik als leuke theetuin waar u in de zomermaanden welkom bent.

Oude vestingwerken
De vestingwerken zijn, zoals vele vestingwerken in Nederland, in de 19e eeuw omgevormd tot park. Ze vormen nu een prachtige groene gordel met wandelroutes rondom de binnenstad.

Middeleeuwse stadsmuur
De middeleeuwse muur om de stad is gedeeltelijk bewaard gebleven. Restanten worden nu gerestaureerd. Sommige delen zijn onder een dijk uit het zicht verdwenen. De weg langs de binnenzijde van de muur is gedeeltelijk nog aanwezig (Zandstraat en de Bloemendaal). Behalve de Waterpoort zijn de poorten in de muur verdwenen.

De Waalkade
Deze is na het hoge water in 1995 opnieuw ingericht. Vanaf een terras of bankje op de boulevard kunt u genieten van het heerlijke uitzicht op de Waal, haar strandjes en de Martinus Nijhoffbrug. De uiterwaarden parallel aan de Waalkade zijn vrij toegankelijk.

Martinus Nijhoffbrug
De markante Martinus Nijhoffbrug is in 1996 geopend.

Voormalig nonnenklooster
Bij de restauratie van de 14e eeuwse stadsmuur van Zaltbommel zijn in een onooglijk schuurtje achter de Nonnenstraat muurresten aangetroffen uit de late Middeleeuwen. Na bestudering van oude kaarten blijkt dat het gaat om resten van een gebouw dat bij het Maria Magdalenaklooster hoorde. Naar de bewoonsters van dit klooster is de Nonnenstraat vernoemd.

Het gemeentewapen van Zaltbommel.
Op 18 april 2001 is bij Koninklijk Besluit het wapen aan de gemeente Zaltbommel verleend.
'In azuur een aan de onderzijde gekanteelde hoofdbalk van goud, vergezeld boven van drie mispelbloemen van zilver en beneden van een zwaard van zilver met gevest van goud, aan weerszijde vergezeld van een burcht van goud, geopend en verlicht van het veld. Het schild gedekt met een gouden kroon van vijf bladeren en gehouden door twee leeuwen van goud, getongd en genageld van keel'.

Gemeentevlag Zaltbommel
In het wapen en in de vlag (2002) van de gemeente Zaltbommel komen drie verschillende symbolen voor: een mispelbloem, een zwaard en een kasteel.


Gedichten en liederen

Veelvuldig is de geschiedenis van de stad Zaltbommel berijmd en bezongen.

Een liedeken ter eeren der vromer Stadt Salt-Bommell (1592)
Hierin roemt Caspar Barlaeus sr. de heldenmoed van de stad die in 1572 als enige in het Spaansgezinde gewest Gelderland voor de prins van Oranje koos.

Gedicht ”Over Salt-Boemels waternoot”
Dichter-glasschilder Hendrik Hoet. Hierin staat de wateroverlast in de Bommelerwaard in de winter van 1662-1663 centraal.

Het lied In die grote stad Zaltbommel>
Past op het eerste gezicht in een rij van door de historie geïnspireerde verzen.

Gedicht De moeder de vrouw>
Sonnet van Martinus Nijhoff.

Van Zeven Mannetjes >
Kinderliedje door Annie M.G. Schmidt.
Kerstwinkel 2017

Gerelateerde info

Stadswandeling Zaltbommel
Stadswandeling Zaltbommel
Stadskasteel Zaltbommel
Stadskasteel Zaltbommel
Gootspokenroute Zaltbommel
Gootspokenroute Zaltbommel
Sint-Maartenskerk Zaltbommel
Sint-Maartenskerk Zaltbommel
Martinus Nijhoffbrug Zaltbommel
Martinus Nijhoffbrug Zaltbommel
Het Bommelse Lied: 'In die grote stad Zaltbommel'
Het Bommelse Lied: 'In die grote stad Zaltbommel'
De oude Waalbrug van Zaltbommel
De oude Waalbrug van Zaltbommel
 Ik ging naar Bommel om de brug te zien
Ik ging naar Bommel om de brug te zien
Er waren zeven mannetjes, ze woonden in Zaltbommel
Er waren zeven mannetjes, ze woonden in Zaltbommel
Tussen stad en rivier wil het oog een grens
Tussen stad en rivier wil het oog een grens
Kunstwerken in het centrum van Zaltbommel
Kunstwerken in het centrum van Zaltbommel
Uitgelicht
Paddestoelenrijk
Paddestoelenrijk
In Rossum vind je allerlei exotische zwammen zoals de Shii-take,  de harige Pom pom Blanc en de Pioppino.
Lees verder ›
Online Identity & Solutions B.V.
Online Identity & Solutions B.V.
Specialist in het bouwen van  websites en webapplicaties.  De bouwers van de Bommelerwaardgids, dus wat moeten we nog meer zeggen?
Lees verder ›
Biologisch Fruitbedrijf De Sterregaard
Biologisch Fruitbedrijf De Sterregaard
Tussen Hedel en Ammerzoden staat een boomgaard met verschillende oud-Hollandse vruchten. Laat je elke week verrassen met een abonnement op een biologische groente- en fruitpakket!
Lees verder ›
Restaurant en B&B Het Oude Veerhuis Heerewaarden
Restaurant en B&B Het Oude Veerhuis Heerewaarden
Sinds 1875, authentiek en sfeervol zalmrestaurant en B&B. Serveert wilde, Schotse en Ierse zalm en biologisch vlees uit de streek. Beschikt over twee B&B kamers en heeft een voetveer voor de deur.
Lees verder ›
De Bourgondiër Zuivel
De Bourgondiër Zuivel
Sfeervolle kaas- en delicatessenwinkel in het centrum van het vestingstadje Zaltbommel.Hier vind je de heerlijkste kazen en een uitgebreid assortiment aan chocola, noten, jams, sappen, wijnen, gedroogde worsten en nog veel meer.
Lees verder ›
't Stadscafé Zaltbommel
't Stadscafé Zaltbommel
Het bruisende middelpunt van Zaltbommel. Het terras op de Markt is de ‘huiskamer’  van Zaltbommel.
Lees verder ›

Uw advertentie hier?
naar de gids › Digitaalburg
Uw advertentie hier?
Rabobank Bommelerwaard
Uw advertentie hier?
goed doel
Uw advertentie hier?
afgedamde maas
Uw advertentie hier?
adverteren
Uw advertentie hier?
Wehkamp klein
Uw advertentie hier?
Toon desktop versie
Slot Loevestein Munnikenland Zaltbommel Stadskasteel Hurnse Kil Ammersoyen Aailand Zandmeren Overnachten
Binnenkort vindt u hier informatie over alle adverteer mogelijkheden