over ons | adverteren | sitemap | contact

Sint-Maartenskerk Zaltbommel


Deel deze pagina

Sint-Maartenskerk Zaltbommel
Sint-Maartenskerk Zaltbommel
Sint-Maartenskerk Zaltbommel
Sint-Maartenskerk Zaltbommel
De karakteristieke, stompe toren van de Sint-Maartenskerk bepaalt al eeuwen de contouren van Zaltbommel. De kerk is in de 15e eeuw gebouwd - deels op een ouder kerkgebouw - en behoort tot één van de best bewaarde voorbeelden van Nederrijnse late gotiek. Deze bouwstijl komt voor langs de Rijn, vanaf het Duitse Xanten stroomafwaarts tot aan Zaltbommel. De ontwerper is waarschijnlijk de in Zaltbommel geboren Ghisbert Schairt.

Torenspits
Aan de karakteristieke, stompe toren dankt Zaltbommel zijn lied 'In die grote stad Zaltbommel'! In het lied drijft de torenspits hulpeloos in het rond na een watersnood. In werkelijkheid is de torenspits in 1696 door brand verloren gegaan. In de kerk hangt overigens een schilderij uit omstreeks 1560 met de rond 1500 voltooide toren met een lange, slanke spits.

Stompe toren
Het was niet de eerste keer dat de bliksem schade toebracht aan kerk en toren. Op Hemelvaartsdag in 1538 viel de gotische spits een eerste keer ten prooi aan het vuur. Deze werd ongeveer 20 jaar later vervangen door een kleinere spits in renaissancestijl die ruim 100 jaar lang de kerk heeft gesierd. Toen in 1696 ook deze tweede spits door de bliksem werd verwoest konden de Bommelaren niet anders concluderen dan dat dit de toorn van God was. Sindsdien heeft de kerk geen spits meer, maar een karakteristieke ‘stompe’ toren.

In de kerk hangt een schilderij met daarop een afbeelding van de rond 1500 voltooide toren met haar lange, slanke, gotische torenspits die wel 30 meter hoog was. De totale hoogte van de toren was daarmee ongeveer 100 meter!

De Sint-Maartenskerk bestaat uit een schip met verhoogde lichtbeuk en brede zijbeuken. De buitenzijde is bekleed met tufsteen. Het koor is lager dan het schip en eenvoudiger van uitvoering. Het dak van het middenschip werd eeuwenlang gesierd door een in 1799 gesloopt torentje, een zogenaamde dakruiter.

Middeleeuwse schilderingen
De kleur en lichtinval in de kerk bepalen de sfeer. Op muren gewelven en pijlers zijn ruim 50 middeleeuwse schilderingen aangebracht. Deze zijn zorgvuldig geconserveerd. Vermeldenswaardig zijn de afbeeldingen van de marteling van St. Christoffel en de legende van de drie levenden en de drie doden.

De grote magistraatsbank
De grote magistraatsbank is rond 1595 samengesteld uit het oude koorgestoelte (1420 – 1425). De oorspronkelijke koorbanken, destijds opgesteld in de koorruimte, dienden tot zitplaats van de kanunniken van het kapittel, in de periode 1303 tot aan de Reformatie in 1572. Het houtsnijwerk van de panelen is zeer fraai en het bekijken waard.

Wolfferts-Heynemanorgel
Het indrukwekkende orgel is van het type Wolfferts-Heynemanorgel en dateert uit 1783 – 1796.
Orgelmaker Andries Wolfferts heeft bij de bouw van het nieuwe orgel gebruik gemaakt van materiaal van het oude orgel (van Matthijs Verhofstadt). In 1786 is het nieuwe orgel klaar. Dit instrument wordt 10 jaar later vergroot door Antonius Friedrich Gottlieb Heyneman. In 1796 is het orgel “nadat prullen eraan getobt hebben, eindelijk in een goeden stand gebragt door Heineman” (J. Hess). De volgende aanpassing aan het instrument vindt pas plaats in 1860 door N.A. Naber die een nieuwe Viola di Gamba plaatste. In 1905 wordt de dispositie licht gewijzigd echter zonder al te rigoureuze aantastingen van de originele klank. Aan het einde van de Tweede Wereldoorlog wordt het orgel gedemonteerd vanwege het voornemen van de Duitse bezetter om de kerktoren op te blazen. De verschillende onderdelen worden her en der in de stad bewaard. Na de oorlog wordt het instrument weer opgebouwd en gerestaureerd door de firma De Koff. Er wordt van de gelegenheid gebruik gemaakt om het orgel, volgens de smaak van die tijd, een heldere uitstraling te geven. Naast enkele dispositiewijzigingen wordt ook de toonhoogte met bijna een halve toon verhoogd, door het verkorten van het gehele pijpwerk. Het resultaat was uiterst teleurstellend. In plaats van helderder klonk het orgel nog doffer en dikker dan het al was… Na de kerkrestauratie wordt ook het orgel weer gerestaureerd, nu door de firma Blank uit Herwijnen. De belangrijkste werkzaamheden waren naast herstel van windladen en dispositie het verlengen van het pijpwerk tot oorspronkelijke lengte.

Het koororgel
Het koororgel is gebouwd door Orgelmakerij Gebr. Reil uit Heerde. Het werd geplaatst in 1984 in het pas gerestaureerde koor van de kerk. In 2008 is een uitgebreide onderhoudsbeurt uitgevoerd. Hierbij is o.a. de stemming gewijzigd (was Werckmeister, is nu Neidthardt) en is een Kromhoorn toegevoegd.

Het kansel
Het kansel dateert uit 1679. Het klankbord is later vergroot. Doophek en banken (voor ouderlingen en diakenen) dateren uit de 17e eeuw.

De stenen doopvont
De stenen doopvont dateert uit omstreeks 1534 maar is in de loop van de tijd helaas beschadigd en bevindt zich nu in de Van Rossumkapel. De versieringen op de doopvont zijn afbeeldingen van het oude en nieuwe testament.

Versieringen van beeldhouwwerk
Op diverse plaatsen in de kerk zijn versieringen van beeldhouwwerk te zien: op de sluitstenen van de gewelven, de kraagstenen in een van de kapelletjes, de oude grafzerken en de wijwaterbak aan een pilaar (noorderportaal).
 
Naam
Sint-Maartenskerk
Plaats
Zaltbommel, Bommelerwaard
Adres
Kerkplein 1
5301 EK Zaltbommel
Gebouwd
15e eeuw
OPENINGSTIJDEN

Jan/feb
Gesloten.
Mrt/apr
alleen in het weekeinde open van 13.30 tot 16.30 uur.
Mei t/m sept
van dinsdag t/m zondag open van 13.30 tot 16.30 uur.
Okt t/m dec
alleen in het weekeinde en in de herfstvakantie open van 13.30 tot 16.30 uur.
Ook open op
Op 2e Paasdag
Koningsdag
2e Pinksterdag
2e Kerstdag
Open Monumentendag (van 10.30 uur tot 16.30 uur).

Groepsrondleidingen
Voor groepsrondleidingen kan, ook voor buiten de reguliere openingstijden, een afspraak worden gemaakt, tel: 0418 – 511 260.

Torenbeklimming
Torenbeklimming vanaf mei t/m september alleen in het weekeinde om 14.30 en 15.30 uur. Maximaal 20 personen per groep. Minimum leeftijd 12 jaar.

Voor (groeps)beklimmingen kan, ook voor buiten de reguliere tijden, een afspraak worden gemaakt, tel: 0418 – 513 568.
Valentijnsdag

Gerelateerde info

Stadswandeling Zaltbommel
Stadswandeling Zaltbommel
Gootspokenroute Zaltbommel
Gootspokenroute Zaltbommel
Kunst in de Bommelerwaard
Kunst in de Bommelerwaard
Beleef de boeiende historie van de waard
Beleef de boeiende historie van de waard
Eeuwenoude voetstappen in de Bommelerwaard
Eeuwenoude voetstappen in de Bommelerwaard
Uitgelicht
Sloepenverhuur Bommelerwaard
Sloepenverhuur Bommelerwaard
Jachthaven de Maas. Verhuur van sloepen en zeilboten. Een vaarbewijs is niet nodig. U vaart er zó mee weg! Tevens jachtmakelaar in motorboten, taxaties, in- en verkoop. 
Lees verder ›
Slot Loevestein
Slot Loevestein
Het verhaal van Hugo de Groot en de boekenkist kent iedereen, maar er is zoveel meer te beleven op Slot Loevestein!
Lees verder ›
Biologisch Fruitbedrijf De Sterregaard
Biologisch Fruitbedrijf De Sterregaard
Tussen Hedel en Ammerzoden staat een boomgaard met verschillende oud-Hollandse vruchten. Laat je elke week verrassen met een abonnement op een biologische groente- en fruitpakket!
Lees verder ›
Biologische varkenshouderij van den Bogert
Biologische varkenshouderij van den Bogert
(H)eerlijk biologisch varkensvlees, rechtstreeks van de boerderij. Bestel hier uw vleespakketten.
Lees verder ›
Speeltuin Nederhemert
Speeltuin Nederhemert
Wat in 1915 begon als kleine speelplek met een schommel en een wip bij een theehuis is nu uitgegroeid tot een nostalgische speeltuin die doet denken aan grootmoederstijd.
Lees verder ›
Online Identity & Solutions B.V.
Online Identity & Solutions B.V.
Specialist in het bouwen van  websites en webapplicaties.  De bouwers van de Bommelerwaardgids, dus wat moeten we nog meer zeggen?
Lees verder ›

Uw advertentie hier?
naar de gids › smienk trapliften
Uw advertentie hier?
Trapliftwijzer
Uw advertentie hier?
adverteren
Uw advertentie hier?
goed doel
Uw advertentie hier?
Toon desktop versie
Slot Loevestein Munnikenland Zaltbommel Stadskasteel Hurnse Kil Ammersoyen Aailand Zandmeren Overnachten
Binnenkort vindt u hier informatie over alle adverteer mogelijkheden