Vefa Baser van Kompas weet precies wat vluchtelingen meemaken

BOMMELERWAARD - Gemiddeld anderhalf jaar duurt het voordat vluchtelingen in Nederland een verblijfsvergunning hebben en zich ergens kunnen gaan settelen. Statushouders die in de Bommelerwaard terechtkomen, krijgen hulp van Stichting Kompas. “Ons doel is dat de vergunninghouders zo snel mogelijk weer de regie over hun eigen leven kunnen nemen”, zeggen coördinator Hanneke Wit en stagiair coach Vefa Baser.

Vefa weet als geen ander wat vluchtelingen meemaken als ze in Nederland aankomen. Zelf kwam hij een jaar of vijf geleden vanuit Turkije naar Nederland. Hij verbleef anderhalf jaar in vijf verschillende asielzoekerscentra. “Ter Apel, Harderwijk, Wageningen, Arhnem en Nijmegen”, somt hij op in bijna vloeiend Nederlands. Uiteindelijk kwam hij met zijn vrouw en nu 7 jaar oude zoontje terecht in Rossum. “Toen we net in ons huis kwamen, heb ik een briefje gemaakt voor alle buren”, vertelt hij. “Daarin schreef ik wie wij zijn en dat we graag iedereen willen ontmoeten. Ik nodigde ze uit om koffie te komen drinken. Het is heel belangrijk om zelf contact te zoeken. De samenleving heeft ontmoeting, warmte en liefde nodig.”

‘Ik weet hoe vreemd en moeilijk het is om aan een nieuw land te wennen’
Inmiddels heeft Vefa’s vrouw een baan als technisch onderwijsassistent op het Cambium in Zaltbommel en werkte Vefa zelf tot voor kort als woonbegeleider voor de gemeente Nijmegen. In Turkije werkte hij ook al met vluchtelingen, hier volgde hij de MBO4 opleiding sociaal werk. Zijn stage loopt hij nu bij Kompas, waar hij nieuwkomers begeleidt. “Ik weet heel goed hoe vreemd en moeilijk het is om aan een nieuw land te wennen”, zegt hij. “Ik weet welke problemen en uitdagingen ze tegen komen en hoe hun situatie is. Ik voelde me in het begin heel vaak machteloos, vooral omdat ik de taal niet goed sprak.”

Vefa werkt voor Wegwijs, de afdeling van Kompas die zich inzet om vergunninghouders zo snel mogelijk te laten integreren in de gemeente Maasdriel of Zaltbommel. “Zodra wij een seintje krijgen van de gemeente dat er nieuwe mensen kunnen verhuizen, gaan we aan de slag”, vertelt coördinator Hanneke Wit van Wegwijs. “De gemeente regelt zelf de inschrijving en aanvraag voor een uitkering, maar de statushouder moet zelf heel veel andere praktische dingen regelen. Denk bijvoorbeeld aan verzekeringen en toeslagen, maar ook een OV-kaart en een energie-aansluiting. Dit soort zaken zijn voor veel mensen ingewikkeld, maar nog ingewikkelder als je de taal niet spreekt. De basis moet meteen goed zijn, want als bijvoorbeeld de eerste uitkering er nog niet is en de zorgverzekering niet kan worden afgeschreven, dan bouw je meteen een schuld op.”

Vrijwilligers bouwen een band
De betaalde krachten van Kompas houden zich vooral bezig met de administratieve zaken voor de nieuwkomers. Daarnaast zijn er ongeveer dertien vrijwilligers, die worden gekoppeld aan de nieuwe gezinnen of alleengaanden. “Sommigen hebben al een eigen netwerk of spreken bijvoorbeeld goed Engels”, vertellen Vefa en Hanneke. “Zij kunnen zich sneller redden. Maar bij anderen gaan de vrijwilligers in de eerste maanden minstens één keer per week langs om te kijken of alles goed gaat. Zij helpen bijvoorbeeld met het inrichten van hun huis, maar ook om kinderen in te schrijven op een vereniging of een eerste bezoek aan de huisarts.”

“Onze vrijwilligers zijn de buddy’s voor de vergunninghouders”, vertelt Hanneke. “Zij weten de weg in de omgeving, zij bouwen een band op met het gezin. De taalbarrière is in het begin lastig, maar het is heel mooi om te zien dat mensen er altijd uit komen, in staat zijn zich open te stellen en verbinding te maken.” Daarbij helpen handige apps zoals Google Translate vaak ook een handje. “Niet altijd”, lacht Vefa. “Toen ik hier net woonde, maakte ik een praatje met een buurvrouw. Ik vroeg haar hoe het ging. Toen zei ze ‘het gaat z’n gangetje’. Ik probeerde dat via Google te vertalen, maar dat lukte niet.”

Nieuwe ruimte Stichting Kompas
Stichting Kompas is gevestigd in brede school De Waluwe en heeft in april van dit jaar een extra ruimte in gebruik kunnen nemen in Pand 9. Voorheen was die ruimte in gebruik als professionele kookstudio en alle apparatuur en benodigdheden zijn blijven staan. “We zijn er erg blij mee”, zeggen Hanneke en Vefa. “De ruimte is gezellig en sfeervol. Bovendien kan de Wereldkeuken er terecht. En in Pand 9 hebben we een heel goede samenwerking met De Steiger, de Kringloop, Buurtzorg en andere partijen die hier gevestigd zijn.”

Wereldvluchtelingendag
Op donderdag 20 juni is het Wereldvluchtelingendag, een internationale dag, door de Verenigde Naties in het leven geroepen. Kompas staat ook stil bij deze dag. “Het zal je maar overkomen. Een vreemd land, een vreemd huis, een andere taal, vaak geen netwerk om op terug te kunnen vallen. Goede begeleiding en ondersteuning is belangrijk om hier het leven weer op te bouwen.” Nieuwe vrijwilligers om statushouders verder op weg te helpen zijn van harte welkom. Meer informatie staat op: www.kompasbommelerwaard.nl