TorenTuin na tien jaar nog steeds van iedereen voor iedereen

ZALTBOMMEL - Wat begon als een tijdelijk project op het braakliggende terrein van de oude Wielewaal is uitgegroeid tot een begrip in de binnenstad: de TorenTuin viert zaterdag 17 juni het tienjarig bestaan.

Na de sloop van het oude bejaardentehuis aan de Vogelenzang lag ruim twee hectare grond jarenlang braak. “Dat kun je je nu bijna niet meer voorstellen”, lacht Carien van Boxtel, bedenker en initiatiefnemer van de TorenTuin. “Af en toen werd een plan gepresenteerd, zelfs een keer om er een negen verdiepingen hoog appartementengebouw te bouwen. In die tijd werden overal in het land tijdelijke tuinen ingericht. Zelf studeerde ik in die tijd tuin- en landschapsarchitectuur en kreeg ik het idee om ook in Zaltbommel een tijdelijke buurttuin in te richten.”

Speelnatuur
Tuinontwerper Pink Docters van Leeuwen, die onder andere een bosbouwopleiding had en jarenlang in het onderwijs had gewerkt, sloot zich al snel aan bij het initiatief. Samen met een paar andere bevlogen bestuursleden en vele vrijwilligers gingen ze aan de slag. “We wisten vanaf het begin dat het een tijdelijk project zou zijn”, vertelt Carien. Aan de keukentafel werden schetsen gemaakt om de grond in te richten met onder andere fruit, bloemen, groente en kruiden.

Wilde bloemenweide
De initiatiefnemers wilden de oude muur behouden, er moest een bloemen-moestuin komen, ruimte voor speelnatuur. “We haalden een imker erbij”, weten Carien en Pink nog goed. “Het was toen heel nieuw om bijen naar de openbare ruimte te halen. We plaatsten insectenhotels waar niemand nog ooit van gehoord had. En we zorgden voor een wilde bloemenweide, die door sommige mensen als puur onkruid gezien werden.” Al snel kwamen veel vrijwilligers uit alle lagen van de bevolking vrijwel dagelijks meehelpen om van het project een succes te maken. “Een waanzinnig gemotiveerde groep”, aldus de initiatiefnemers. De gemeente steunde het initiatief, de bewoners van de Vogelenzang en vele andere straten in de binnenstad zagen het als ‘hún’ tuin. “Ik heb wel tienduizend liter koffie geschonken in de afgelopen jaren”, lacht Pink. “En als we aan het eind van de dag klaar waren met het werk, werd er vaak een barbecue tevoorschijn gehaald en gingen buurtbewoners gezellig met elkaar eten.”

‘Kan niet bestaat niet’
Toen in 2017 eindelijk definitief gebouwd kon worden op de grond, bleek dat de TorenTuin niet meer gemist kon worden. “De gemeente vroeg of we wilden blijven”, weet Carien nog goed. “Ik heb daar wel wakker van gelegen. Want we zouden een veel kleiner stuk grond overhouden. Maar onder het motto ‘kan niet bestaat niet’, zijn we aan de slag gegaan.” Belangrijk bleef dat de TorenTuin ‘van iedereen en voor iedereen’ bleef. Er staan dus geen hekken om de tuin. “Ja, soms wordt er wel iets vernield”, vertellen Carien en Pink. “Maar mensen zien ook dat hier veel liefde en aandacht aan besteed is, daardoor hebben de meesten respect voor de tuin en gaan ze er goed mee om.”

Schuur
Inmiddels zijn de nieuwe woningen rond de tuin al weer een paar jaar bewoond. Op dit moment hopen de initiatiefnemers dat er snel een schuur in de tuin gebouwd kan worden. “We hebben hier geen water en geen elektriciteit”, licht Carien toe. “Ook is er geen toilet en hebben we geen ruimte om onze gereedschappen en andere spullen op te slaan. De gemeente vindt een schuur een goed idee, die kan ook gebruikt worden door de ‘bolwerkers’, de mensen die de Stadswallen restaureren en onderhouden.” Tot hun grote teleurstelling maakte een aantal buurtbewoners bezwaar tegen de bouw van de schuur. Maar inmiddels zijn de bezwaren ingetrokken en staan alle seinen op groen. Wanneer de schuur er komt is nog niet duidelijk, maar dát hij er komt, staat wel vast.

Jubileumfeest
Zaterdag 17 juni wordt het jubileum groots gevierd met om 10:30 uur een officieel momentje in aanwezigheid van burgemeester Pieter van Maaren. Van 11:30 tot 14:00 uur is er van alles te doen. Zo zijn er tekenlessen, kunnen bezoekers insecten determineren, is er een botanische wandeling en er is een verhalenverteller. Ook kunnen bezoekers de wijngaard bewonderen en het werk van de imker bekijken. Alle activiteiten zijn gratis. “We zoeken de verbinding met andere organisaties”, vertellen Pink en Carien. “Bijvoorbeeld met de Tekenschool en de Natuurwacht.” De TorenTuin is altijd op zoek naar nieuwe vrijwilligers. Zowel mensen met groene vingers als mensen die andere kwaliteiten hebben, bijvoorbeeld goed kunnen overleggen met andere partijen zoals de gemeente. De TorenTuin ontvangt geen subsidie, er werken geen betaalde krachten. “Het is een geweldig leuke club”, besluit Pink. “We hebben heel veel lol met elkaar en er is hier al heel wat lief en leed gedeeld.”

Britta Alink