Mogelijke ontzanding zet kwaad bloed: ‘Verwachten vijftien jaar ellende’

ALEM – Na onderzoeken, enquêtes en een verhitte dorpsraad-vergadering, wachten inwoners van het dorp Alem in spanning af. Gaat de ontzanding - ook wel zandwinning - in de Marensche Waarden door, of blijft het landbouwgebied ongeschonden? ‘Een fietspaadje en een strandje kun je nu ook maken, daar heb je géén ontzanding voor nodig’.

Alsof de tijd heeft stilgestaan. Zo lijkt het wanneer Jan van Kessel van de Erfgoedvereniging Alem een pamflet uit november 1985 tevoorschijn tovert met de titel ‘Geen ontzanding in Alem!!!!’. Inwoners van het dorp worden door middel van de brief opgeroepen om een bijeenkomst in het dorpshuis bij te wonen en daar kenbaar te maken dat Alem tegen het nóg verder ontzanden van de Marensche Waarden is. Vanwege diverse argumenten gaat het ontzandingsproject niet door.

Een kleine veertig jaar later herhaalt de geschiedenis zich. De bijeenkomst zoals die in 1985 (en later ook nog in 2009) werd gehouden, vond dit keer plaats op maandag 21 maart. Aanvankelijk staat de avond in het teken van een uitleg van grondstoffendelver Dekker Groep en de gemeente Maasdriel, maar door een aanhoudend spervuur aan kritische vragen vanuit het publiek, komen beide partijen amper aan die uitleg toe. Dat bijna éénderde van alle inwoners uit het dorp bij die vergadering aanwezig is, toont volgens dorpsraad-voorzitter Gerard van Mook eens te meer hoe groot de weerstand is tegen het plan. “’Dekker’ en de gemeente hebben getracht een presentatie te houden, maar die hebben ze niet eens af kunnen maken, omdat er zóveel vragen kwamen. En op heel veel vragen kon ook geen antwoord worden gegeven.” “Dat er wat recreatie, toerisme en natuur moet komen, daar is Alem niet op tegen”, legt Van Kessel uit. “Maar dit is puur een commercieel iets”, stelt Van Mook. “We verwachten gewoon vijftien jaar lang doffe ellende.”

Gevaar
Die verwachting is gestoeld op de slechte ervaringen van inwoners in het relatief nabijgelegen Dreumel. Sinds januari 2010 vindt daar het project ‘Over de Maas’ plaats, een ‘zandwin- en natuurontwikkelingsproject’. “Mensen uit Dreumel zeggen tegen ons dat we alles moeten doen om de ontzanding hier tegen te houden, omdat het project daar één grote ellende heeft opgeleverd. Er zijn bijvoorbeeld de afgelopen jaren scheuren in de huizen ontstaan. En toon dan nog maar eens aan dat de ontzanding daar de oorzaak van is; dat valt niet mee”, is Van Mook huiverig.

Ook vreest hij dat het ontzandingsproject langer gaat duren dan gepland. “In Dreumel zou het tien jaar duren, daar zijn weer vijf jaar bijgekomen, dus de duur van acht jaar die aan ons is beloofd, geloven we niet. En er wordt weliswaar heel veel aandacht besteed aan onderzoeken en die wijzen volgens Dekker bijna allemaal uit uit dat er nauwelijks of geen gevaar is. Maar; garanties kan niemand geven. Lekker makkelijk”, verzucht Van Mook. “De gemeente schermt tegenwoordig met het Masterplan Maas (zie info onder deze tekst) en wil met de opbrengsten van de grondstoffenwinning dat plan financieren. Dat wordt niet met zoveel woorden gezegd, maar zo is het gewoon. Wees daar dan ook eerlijk in”, verwijt Van Mook de gemeente Maasdriel.

Impuls
Verantwoordelijk wethouder Peter de Vries ontkent dat: “Nee, dat is niet zo, áls er al misschien ooit iets zou gebeuren met betrekking tot ontzanding, dan krijgen wij daar als gemeente Maasdriel geen dubbeltje voor. Wij hebben als college de opdracht van de raad gekregen om gebiedsontwikkeling te onderzoeken en daar zijn we nu druk mee bezig. De discussies over eventuele ontzanding heb ik al wel vaker meegemaakt, die zorgen van de inwoners zijn mij bekend”, aldus De Vries. “Áls er iets gaat gebeuren, willen we dat het gebied ontwikkeld wordt. Een fiets- en loopbrug zou bijvoorbeeld een geweldige impuls kunnen zijn, zodat mensen vanaf het Resort aan de Maas een rondje naar Alem kunnen lopen.” 

Maar de gemiddelde inwoner van Alem zit helemaal niet te springen om een verandering van het landschap en een toename van het toerisme, denkt Van Kessel: “Heel veel mensen zeggen; Alem ís al een mooi landschap. En als je dat stuk van de Marensche Waarden, die beschermingswal, weghaalt, wat gaat er dan gebeuren? In een wijk die in de buurt ligt van de plaats die in de jaren ‘80 al is afgegraven, komen nu - dertig, veertig jaar later - scheuren in de huizen. Men brengt dat rechtstreeks in relatie met de afgravingen van tientallen jaren geleden.” Van Mook vult aan: “En het is natuurlijk moeilijk om aan te tonen dat die afgravingen daar de oorzaak van zijn, maar die angst is er wel. Inwoners vrezen dat het bij verdere ontzanding nog veel erger wordt.”

‘Niet kunnen’
De voorzitter van de dorpsraad laakt daarnaast het gebrek aan communicatie: “Ik vind het slecht dat er vanuit de gemeente en vanuit Dekker Groep geen enkele communicatie richting de inwoners is geweest, tót een paar dagen voor de vergadering een folder op de deurmat viel, waar ook nog eens de zinsnede in stond ‘Dorpsraad Alem kijkt en denkt met ons mee’. Dat wekt de indruk alsof wij meewerken, maar dat is absoluut niet het geval. Al vanaf het begin af aan hebben we aangegeven dat het bestuur van de dorpsraad tegen ontzanding is. En het vreemde is dat het logo van de gemeente ook op dat foldertje staat. Oftewel; de gemeente moet een vergunning verstrekken, terwijl ze nu al partij zijn in het onderzoek. Dat steekt mij - en de dorpsraad - enorm. Wij vinden dat echt niet kunnen.” 

Uit de reactie van de dorpsraad, de erfgoedvereniging en de insprekende inwoners lijkt opgemaakt te kunnen worden dat er in Alem maar weinig draagvlak is. “Wethouder De Vries heeft tijdens een eerdere vergadering gezegd: ‘Als Alem het niet wil, gaat de ontzanding niet door’. Wij gaan daarom binnenkort een enquête houden in het dorp om op een zuivere manier te peilen hoe de inwoners van Alem over dit plan denken”, aldus Van Mook.

Rond de zomervakantie verwacht het college van B & W de onderzoeksresultaten over de gebiedsontwikkeling in Alem binnen te hebben, daarna is het aan de gemeenteraad om een knoop door te hakken.

Algemene info:

De Marensche Waarden

Het landbouwgebied de Marensche Waarden ligt ten noorden van het eiland van Alem aan een dode Maasarm. De Marensche Waarden heeft ook een functie bij de hoogwaterbescherming. In de jaren zestig en zeventig waren er al afgravingen in een deel van het gebied. Als onderdeel van het zogeheten Masterplan Maas staat de ontzanding van de rest van de Marensche Waarden nu op de politieke agenda. 

Masterplan Maas

Het Masterplan Maas richt zich op het stimuleren van toerisme en recreatie in Maasdriel. De Zandmeren is één van de gebieden die daar een rol in speelt, net als de Marensche Waarden. Na ontzanding zou er extra ruimte vrijkomen voor bijvoorbeeld wandelpaden, visplekken en fietspaden. “Het doel is om de potentie van Alem als mooi dorp aan de Maas te verbeteren. Aan de noordzijde van Alem kan enige grondstoffenwinning worden overwogen, mits die substantieel bijdraagt aan het bereiken van de bredere gebiedsdoelen zoals die in deze koers zijn gedefinieerd”, zo valt te lezen in het koersdocument Masterplan Maas.