Het Munnikenland bij Loevestein

Het landschap rond Loevestein laat zich lezen als een spannend boek. Er zijn historische sporen zichtbaar hoe middeleeuwse monniken dit gebied op de rivier bevochten, tot ontginning brachten en zeventig jaar later weer opgaven. Hoe dijken werden aangelegd tegen water dat vanuit alle kanten kwam. De vesting Loevestein en later de Nieuwe Hollandse Waterlinie illustreren hoe het water als bondgenoot werd ingezet tegen vijandelijke legers vanuit het oosten. Vijand of bondgenoot: alles draait hier om het water…

Munnikenland

Het gebied rond 1200
Waar Maas en Waal samenvloeien, ligt rond 1200 een verlaten landtong, die bestaat uit een aantal door kreken gescheiden eilanden. De oerkrachten van Maas en Waal zijn hier de baas, zij overspoelen het land, breken oevers af of voegen verse slib toe. Het is er niet alleen stil en verlaten maar ook erg interessant, uit waterstaatkundig, economisch en strategisch oogpunt. Vandaar dat hier door de tijd heen, veel is gebeurd en gebouwd.

Rodichem en Rodengoije
Het gebied staat rond 1200 nog bekend als ‘Rodichem’ of ‘Rodenchem’. Het germaanse ‘hem’ wijst er op dat hier ooit een nederzetting moet zijn geweest. Resten hiervan zijn echter nooit gevonden. Wel zijn in 2004 bij nieuwbouw in Brakel (Weitjes II) resten van Huis Rodichem gevonden. Hier woonden vermoedelijk Tempeliers. Op bovenstaande kaart uit 1264 is de naam van het gebied veranderd in ‘Rodengoije’, Angelsaksisch voor: ‘ruwe waard’. Het is dan niet meer bewoond.

Munnikenland
Rodengoije werd in 1264 in bruikleen genomen door de monniken van het Cisterciënzerklooster van Villers te Viller-la-Ville. Ze kregen het gebied in leen van Willem van Horne, heer van Altena en vader van Dirc Loef. De monniken dempten de kreken, legden kades aan, groeven sloten en ontgonnen en verbouwden het ingepolderde land. Ook bouwden zij hun klooster. Het was een harde strijd. Na 70 jaar gaven ze het, door schulden gedwongen op. In 1333, gaven ze hun bezittingen weer aan de heren van Vorne en Altena terug. Wat ze ons nalieten zijn de typisch 13e eeuwse ontginningspatronen én een nieuwe naam van het gebied: ‘Munnikenland’ (uit verkoopakte 1349).

Milites Insula Artusii, het eiland van ridder Artus
Net tegen de dijk van het Munnikenland, in het uiterste westpuntje van de Bommelerwaard, lag een klein eilandje met de naam Milites Insula Artusii (Het eiland van ridder Arthus). Dit werd nooit aan de monniken te leen gegeven. Het lag zo strategisch dat de bouw van een kasteel, Slot Loevestein, gepaster bleek. En zo geschiedde.

Tempeliers in Munnikenland?
In de Bommelerwaard komen twee locaties voor die wijzen op een mogelijke relatie met ridders van de tempelorde (tempeliers). Het zijn Munnikenland (commanderij van hospitaalridders) en Delwijnen (klooster). Het is niet duidelijk of de tempeliers hier zelf gevestigd waren of dat er alleen contacten bestonden.

Kasteel Munnikenland
In Munnikenland stond ook ooit een kasteel. Als versterking en opslag van per schip aangevoerde goederen. Behalve kasteel, waren er ook schuren, stallen, singels, boomgaarden, grachten en pleinen en bijbehorende landerijen. In 1876 was het kasteel er nog. In 1919 was het verdwenen, op de kasteelheuvel en grachten na. De toenmalige eigenaar (dhr. Peletier) heeft deze toen ook maar laten opruimen. Wat ons rest is een troosteloze, platte en nattige vlakte, die vrijwel niets laat zien van haar rijke cultuurhistorische verleden. In onze gedachten leven de herinneringen aan een rijk verleden voort.

Cultuurhistorische restanten in Munnikenland
Ondanks alles wat is verdwenen is er nog genoeg te beleven in Munnikenland. Samen met de prachtige verhalen is het gebied met haar cultuurhistorische restanten een bezoek waard.
Bezienswaardig zijn:

de 13e eeuwse ontginningspatronen,
resten van bebouwing, een haven, kasteel Munnikenland (fundamenten), 't Rechthuys (resten in de bodem) en de 15e eeuwse Nieuwendijk,
de Oude en Nieuwe Hollandse Waterlinie waarbij Munnikenland en de Bloemkamperpolder onder water konden worden gezet,
een inundatiekom, groepsschuilplaatsen, batterijen Poederoijen en Brakel en de verdedigingspost Sneepkil.

De toekomst van Munnikenland
Wat ons rest is ook de belofte dat hier ooit een prachtig natuurgebied zal kunnen herrijzen, een paradijs voor plant en dier en voor passerende mensen die willen genieten van natuurschoon en rust. Er blijft altijd genoeg om te dromen. Of zou het er werkelijk komen: Nieuwe natuur in Munnikenland?

FEITEN & CIJFERS
Naam	Munnikenland
Dorp	Poederoijen

Het Munnikenland bij Loevestein

FEITEN & CIJFERS