Bommelerwaardgids, alles over de Bommelerwaard Naar de interactieve kaart van de Bommelerwaard * HOME * UITAGENDA * STREEKINFO * STREEKPRODUCTEN * VRIJE TIJD * LEVEN & GEZONDHEID * BEDRIJVEN * Zoeken in de Bommelerwaardgids * Contact met de Bommelerwaardgids ** KAART *

De Nieuwe Hollandse Waterlinie
in de Bommelerwaard


  • Toegangsweg naar de Batterij onder Poederoijen
  • Batterij onder Brakel - detail
  • Batterij onder Brakel
  • Slot Loevestein
  • Batterij onder Brakel in het voorjaar
  • De brug bij Batterij onder Poederoijen is dringend aan vervanging toe


Het meest zuidelijke deel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie ligt in de Bommelerwaard: twee batterijen en één militair fort: Loevestein. Samen vormen zij de laatste schakel in de keten van verdedigingswerken rond de Hollandse steden.

Lang was Slot Loevestein het enige verdedigingswerk in de Bommelerwaard dat deel uitmaakte van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Met zijn strategische ligging op de plaats 'waar Maas en Waal te zamen spoelt' vervulde het jaren de plicht van militair fort aan de grote rivieren.

Na de Frans-Duitse oorlog in 1870 werd de zuidflank van de Waterlinie te zwak geacht. Er werd besloten tot het bouwen van twee extra fortificatiën: bij Brakel en Poederoijen. De beide batterijen werden in de periode 1879 tot 1886 gebouwd. ze zijn identiek aan elkaar, maar zijn wel in spiegelbeeld van elkaar gerealiseerd.

In de Eerste en Tweede Wereldoorlog legerden er militairen in de batterijen. Verder hebben ze alleen gediend als munitie-opslagdepot. Na vele jaren van leegstand werden de batterijen in 1956 door Koninklijk Besluit opgeheven als verdedigingswerk en ging het beheer van de Genie over naar de Dienst der Domeinen. In 1988 zijn de batterijen overgedragen aan Staatsbosbeheer (SBB).

Restauratie
In de zomer van 2008 is besloten tot restauratie van de batterijen door Stichting Behoud Waterlinie Bommelerwaard. Voor het herstel van beide voormalige opslagplaatsen door de SBWB is ongeveer vier miljoen euro uitgetrokken. Voor dit geld worden casco, toegangsbrug, bijgebouwen en wallen opgeknapt.

Eén wordt hersteld als 'batterij in oorlogstijd' en de ander als 'batterij in vredestijd'. De eerste met een vrij schootsveld in een straal van een paar honderd meter, voor de liefhebbers en historici. En de tweede batterij wordt hersteld mét bijgebouwen, fortwachterswoning, een moestuin misschien. Waar scholen, groepen en ouders met kinderen alles kunnen leren over de voormalige opslagplekken van Brakel en Poederoijen.



FEITEN & CIJFERS

Naam Nieuwe Hollandse Waterlinie
in de Bommelerwaard
Onderdelen Slot Loevestein
Batterij onder Brakel
Batterij onder Poederoijen
Website Stichting Behoud Waterlinie Bommelerwaard

Weetjes over de Hollandse Waterlinie in de Bommelerwaard:

Verzakkingen
Het bouwen van de twee batterijen bij Brakel en Poederoijen bleek een drama. Door de drassige grond verzakten de werkzaamheden keer op keer en werd het bouwproces ernstig vertraagd. De tekeningen moesten zelfs aangepast worden en de totale kosten liepen op tot 208.000 gulden.
Batterij onder Brakel

Vleermuizen
De batterijen zijn een favoriet onderkomen voor een vleermuizen-populatie. Bij de restauratieplannen is rekening gehouden met deze gevleugelde vrienden. Hun 'hangplek' zal zeker behouden blijven.

Toegangsbrug
De toegangsbrug bij Poederoijen is uniek, want het is één van de weinige originele bruggen die de tand des tijds heeft overleefd. Ternauwernoods, zoals deze foto uit 2010 bewijst. Restauratie is hard nodig!
Brug bij Batterij onder  Poederoijen

Fortwachterswoning
Bij beide batterijen werd een fortwachters-woning gebouwd. In Brakel in 1891, in Poederoijen in 1885. Beide woningen zijn in de 20e eeuw gesloopt. De bomen op onderstaande foto zijn nog aanwezig, rechts naast de toegangsweg naar de Batterij onder Poederoijen. Zo weten we nog waar dit huis heeft gestaan.
Fortwachterswoning Fort Poederoijen

SBWB
De Stichting Behoud Waterlinie Bommelerwaard werd in 2004 opgericht met als doel de batterijen onder Brakel en Poederoijen voor het nageslacht te bewaren. Met succes, want vier jaar later werd een bedrag van vier miljoen euro subsidie binnengehaald voor restauratie.


Gemeente Zaltbommel

Lees verder:
De Nieuwe Hollandse Waterlinie in 10 vragen


Hollandse Waterlinie overzichtskaart